पैसा वा प्रवृत्ती?

त्यति बेला गाउँमा सय रुपैयाँ भनेको राम्रै पैसा मानिन्थ्यो। त्यति पैसा पाउनलाई एक मुरी जति कोदो/मकै बेच्नु पर्थ्यो वा दश पाथी जति चामल बेच्नु पर्थ्यो। जे होस्,त्यहाँ सय रुपैयाँ हात पार्न सजिलो थिएन। यस्तो बेलामा उनले एउटा घोषणा गरे - 'मकै बेचेर सय रुपैयाँ जम्मा गरेको छु। बहिनीले साह्रै कचकच गरी; यसचोटीको तिहारमा चाँहि बहिनीलाई टीका लगाएर यो सबै पैसा दिन्छु।' गाउँभर हल्ला चल्यो। छर-छिमेकीहरूले नानाथरी टिप्पणी गरे। बुवासँग मागेर एक देखि पाँच रुपैयाँमा तिहार टार्ने हामीलाई पनि यस्ले नराम्रोसँग सतायो। गाउँमा एउटा नराम्रो 'ट्रेन्ड' बस्ने भो'-चाडबाडको रमाइलो र नाता सम्बन्ध भन्दा पनि पैसाको खेल शुरु हुने भयो भनेर गाउँमा सबै चिन्तित भए। हुन पनि तेस्तै भयो-ती हाम्रा गाउँले दाइले त्यो बेला बहिनीको हातको महँगो टीका लगाए र त्यस्पछि फेरि कहिल्यै टीका लगाएनन्। यसरी ती दाइ र बहिनीको सम्बन्ध बिग्रियो दक्षीणाको कारणले।
मलाई लागेको थियो शिक्षाको कमीले यस्तो हुन्छ गाउँघरमा। सन्जोगले भनौं कि के भनौं - शहरको वातावरण पनि हेर्ने मौका पाइयो देश भित्र र बाहिर पनि। शिक्षाको कमी नभएको शहरमा पनि पैसा वा पैसाजन्य कारणले सम्बन्ध बिग्रने क्रम अझ बढी हुँदो रहेछ जस्तो देखिन्छ। तर कुरो 'पैसा'को भन्दा पनि 'प्रवृत्ती'को पो हो कि!