अहिले पनि दशै उस्तै छ कि?

फेरि दशैं आएछ। देश छोडेको एक दशक र गाउँ छोडेको एक बीस नाघेछ। उबेलामा हामीलाई दशैं गजबले आउँथ्यो। स्कूल, कलेज, र सरकारी कार्यालयहरू सबै बिदा हुन्थे। पर्देशिएका छिमेकी सान्दाइले लुगा-फाटो र खसी किन्ने पैसा लिएर घर आउँथे। तोरीका गेडा भएका स-साना मिठाइ ल्याइदिन्थे हामीलाई। ऋण-पान गरेर बाले नयाँ लुगा ल्याउनुहुन्थ्यो। दर्जी दाइले लुगा सिइदिन्थे। स्कूल छुट्टी भैसकेकोले साथीहरूलाई नयाँ लुगा देखाउन कम्तीमा महिना दिन कुर्नु पर्ने-दशै-तिहारको एक महिने छुट्टीले। नयाँ दौरा, नयाँ सुरुवाल, नयाँ इस्टकोट, कट्टु समेत नयाँ। भुईंमा खुट्टा कहाँ हुनु र ! घरमा खसी पालेर ढालेको अर्कै मजा! मज्जामात्र कहाँ हो र - इज्जत पो थियो यो त इज्जत! 'हाम्रोमा त दशैंलाई घोर्ले खसी पो छ है पुतली, तेरो घरमा घोर्ले खसी छ?' भनी जोशीएर फूर्ती लाउँदा आफू त गाउँको राजा जस्तै लाग्ने। उसको घरमा घोर्ले खसी नहुँदा पुतली खिन्न हुन्थी र भन्थी - 'हेर न, बाले भनेका-हामीले त काकाको बाट दुई धार्नी मासु ल्याउने रे!' घरमा चामल, चिउरा, अनि केरा जोरजाम गर्ने रन्को! पिङ् खेल्ने, आफन्तकोमा टीका लगाएर आशीक थाप्न जाने त छँदै थियो-त्यो भन्दा पनि अझ उत्साहित के ले बनाउँथ्यो भने दक्षीणा सकेसम्म बढी कसले जम्मा गर्ने। यो एउटा प्रतिष्पर्धा जस्तै हुन्थ्यो। पुतलीसित बसेर पिङ्मा दोहोरी मच्चाउँदाको रमाइलोको बर्णन गर्न त मसँग शब्दै छैनन्। अहिले पनि गाउँमा दशैंको रौनकता यस्तै छ कि?

September 20, 2104